ETKİNLİKLERİ UYGULARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR VE ÖNERİLER

 

1.      Etkinlikler uygulanırken rehberliğin tüm ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır (Erkan, 2006).

 

2.      Etkinliklerin uygulanması, ilgili mevzuata ve programa göre sınıf rehber öğretmenlerinin sorumluluğundadır. Uygulamalar sırasında karşılaşılan güçlüklerle ilgili okul rehber öğretmeninden yardım alınabilir. Ayrıca aynı sınıfların sınıf rehber öğretmenleri uygulamalarla ilgili birbirlerine destek olabilir, ortak çalışmalar yapılabilir.

 

3.      Öğrencilerle ilgili her konuda okul rehber öğretmeni ile işbirliği içerisinde çalışmak daha etkili ve verimli olmanızı sağlar.

 

4.      Öğrencilerinize aktardığınız bilgiler ve paylaştığınız konularda velilerinizi de bilgilendirmeniz yararlı olabilir. Çünkü bazı konularda veliler de yanlış ve eksik bilgilere sahip olabilir. Sadece öğrenciyi bilgilendirmek birçok konuda öğrenci ve ailesi arasında çatışmalara yol açabilir.

 

5.      Sınıf rehber öğretmenleri sınıfa gitmeden önce yapacağı etkinlik üzerinde çalışmalı, sınıfa hazırlıklı gitmelidir. Etkinlikler uygulanmadan önce okunmalı, gerekli araştırma ve hazırlıkları yapılmalıdır. Bu sizin hem konuya daha hâkim olmanızı sağlayacak, hem de öğrenciler için etkili, güvenli bir model oluşturmanıza ve süreyi daha iyi kullanmanıza olanak verecektir. Erkan’ a (2006) göre sürekli yazılı materyale bakarak talimatlar veren öğretmen görüntüsü istenen etkiyi sağlamayacaktır.

 

6.      Önceden hazırlık yapmaları gereken etkinlikler için öğrenciler bilgilendirilmeli ve hazırlanmaları için yeterli süre verilmelidir. Öğrencilerin yapacakları araştırmalar bir önceki haftanın etkinliğinin en sonunda belirtilmiştir. Etkinliklerin sırası değiştirildiğinde bu bilgilere dikkat edilmelidir.

 

7.      Sınıf mevcudunun çok yüksek olduğu durumlarda sınıf ikiye bölünebilir (Erkan, 2006).

8.      Etkinliklerin uygulanması sırasında empati, saygı, koşulsuz kabul ve saydamlık gibi hümanist bir öğretmenin benimsemesi gereken tutumları sergileyerek öğrencilerin sınanma kaygıları olmadan kendilerini çekinmeden ifade edebilecekleri, rahat ve güvenli hissedecekleri bir ortam oluşturulmalıdır.

 

9.      Öğrencilerle etkileşim süreçlerinde birbirlerinin paylaşımlarına ilişkin yorumlarının yapıcı olmasına dikkat edilmeli ve etkinlikler sırasında uyulacak kuralları ve dikkat edilecek noktaları ilk başta detaylı bir şekilde, örnekler vererek ve öğrencileri de sürece katarak belirtmek gerekir. Sınıfta öğrencilere bu konuda sorumluluk verilir ve aşağıdakilere benzer kurallar birlikte oluşturulabilir. Böylece daha sonraki günlerde sadece küçük hatırlatmalarla çalışmalara devam edilebilir ve sınıf kendi otokontrolünü oluşturabilir.

·         Etkinlikle ilgili yönergeleri iyi dinlemeliyiz,

·        Anlamadığımız konularda soru sormaktan çekinmemeliyiz,

·        Söz almadan konuşmamalıyız,

·        Konuşan kişiyi can kulağıyla dinlemeliyiz,

·        Kimsenin sözü kesmemeliyiz,

·       Kimse için aşağılayıcı, küçük düşürücü, yargılayıcı ifadeler kullanmamalıyız,

·        Kimseyle alay etmemeli ve ad takmamalıyız,

·        Her birimiz etkinliklerde aktif olmaya çalışmalıyız,

·        Konu ile ilgili söyleyeceklerimizi söylemekten çekinmemeliyiz,

·        Konuşmalarımızın konu ile ilgili olmasına özen göstermeliyiz,

·       Etkinlikler sırasında sınıftaki paylaşımlarda gizlilik ilkesine uymalıyız,

·       Etkinliklerle ilgili önceden yapmamız gereken araştırmaları yapmaya özen göstermeliyiz,

·        Kimse ile kişisel çatışmalara girmemeliyiz, vb.

 

10. Gruplara ayrılarak işlenecek olan etkinliklerde grupların her seferinde aynı olmamasına ve farklı kişilerden oluşmasına dikkat edilmelidir (Erkan, 2006). Farklı yöntemlerle gruplar oluşturabiliriz. Sayma yöntemini kullanabiliriz, sınıf listesinden rastlantısal olarak seçebiliriz, alfabetik sıraya göre, ortak bazı özelliklere göre ayırabiliriz ya da ayakkabı kardeşliği,  gözler kapalı dolaşırken gözleri aç ilk gördüğün 2 kişi ile eş ol vb. oyunlarla da gruplar oluşturulabilir. Her seferinde başka bir yöntem kullanmamız aynı zamanda eğlenceli olabilir.

 

11. Eğer sınıf uygunsa çember şeklinde ya da U düzeninde oturmak grup çalışmaları için daha yararlı olacaktır. Böylece tüm grup hem birbirini hem de öğretmeni daha iyi görebilir ve yapılan çalışmalar daha etkili olabilir.

 

12.  Etkinlikler sırasında öğrenciler sunum yaparken ya da bir konuda sorulan soruyu cevaplarken ya da bir konuda düşüncesini belirtirken kendisini sıkılmadan rahat ifade edebilmelidir. Bu da sınıfta bir güven ortamı oluşması ile ilgilidir. Öğrencilere bu güveni vermek için şu açıklamayı yapmak yararlı olabilir.”Burada önemli olan düşüncelerin ifade edilmesidir. Paylaşımlar doğru, yanlış hatalı eksik olabilir. Herkes bazı konularda yanlış ya da eksik bilgilere sahip olabilir.”

 

13. Paylaşımların fikir tartışması haline gelmesine asla izin verilmemeli, bu konuda öğrenciler en baştan uyarılmalıdır. Ama etkinlik özellikle bunu gerektiriyorsa kuralları baştan belirlenerek tartışma oturumu düzenlenir ve bu kurallara uygun olarak tartışmaları istenir.

 

14. Ergenlerin çevrelerine zaman zaman çok acımasız davranabileceklerini, çok alaycı olabileceklerini, sabit fikirli ve dik başlı tavırlar sergileyebileceklerini, ergenliğin egosantrik bir dönem olması nedeniyle kendileri dışındaki kişilerin fikirlerini beğenmeyeceklerini, çok fazla eleştirel olabileceklerini hiçbir zaman göz ardı etmemeli ve buna göre önlemler alınmalıdır.

 

15.  Etkinliklere, doğaçlamalara katılmayan hiç söz almayan öğrenciler olabilir. Bu öğrencileri rehberliğin gönüllülük ilkesi göz önünde bulundurularak zorlamadan, uygun bir biçimde katılması için yüreklendirmeli ve desteklemeliyiz. Ya da bunun tersi her etkinlikte, her çalışmada sürekli öne çıkan ve kimseye fırsat vermeyen öğrenciler de olabilir. Bu öğrenciler de incitilmeden, hevesleri kırılmadan diğer arkadaşlarına da fırsat vermesi için özel olarak uyarılabilir.

 

16. Etkinlikler sırasında öğrencilerin özel bir durum yaşadığını fark edersek bu durumu sınıfta çözülmeye çalışılmamalıdır. Daha sonra özel olarak görüşmeli ve gerekirse öğrencinin de onayı ile rehber öğretmen ve aile konu ile ilgili bilgilendirilmelidir.

 

17.  Öğrencilerin ailelerinin ya da arkadaşlarının özel hayatlarına ilişkin sınıf ortamında konuşulması uygun olmayan bilgileri açıklamalarını önlemek amacıyla “annem, babam, Ahmet, Ayşe v.b.” ifadeler yerine “tanıdığım birisi” biçiminde ifadeler kullanmaları sağlanmalıdır (Erkan, 2006).

 

18.  Etkinliklerde verilen formlar tıpkı diğer dersler için çoğaltıldığı gibi her öğrenci için bir adet çoğaltılıp verilebilir. Eğer bu tür bir olanak yoksa öğrencilere bir adet verilir ve kendi aralarında organize olarak çoğaltmaları istenir ya da öğrencilerin defterlerine yazdırılabilir. Bazı formların büyütülüp asılması gerekebilir eğer okulun bu tür olanakları yoksa büyük bir kartona ya da tahtaya yazılabilir.

 

19. Öğrencilere etkinliklerde kullandıkları bilgi formlarını ve kendi doldurdukları formları bir dosyada toplamaları ve zaman zaman tekrar incelemeleri önerilir.

 

20. Etkinlikler farklı şekillerde ve farklı ortamlarda da işlenebilir. Bazı etkinlikler sınıfta değil; bahçede, okulun konferans salonunda, spor salonunda vb yerlerde gerçekleştirilebilir. Bazı etkinlikler de konu ile ilgili yerlere geziler düzenlenerek ya da sınıfa konu ile ilgili kişiler davet edilerek işlenebilir.

 

21.  Etkinliklerde verilen öykü, şiir, yazı vb. materyaller yerine etkinliğin amacını ve akışını bozmayacağını düşünülen farklı materyaller kullanabilir.

 

22. Bazı etkinliklerde ortaya çıkan ürünler (Yazı, broşür vb). sınıf panosunda ya da diğer sınıflarla işbirliği yapılarak okul panosunda sergilenerek belli konularda okul çapına duyarlılık sağlanabilir.

 

23. Etkinlikler sırasında hafif, rahatlatıcı bir müzik kullanılabilir.

 

24. Programda hazırlık sınıfları için ayrıca kazanımlara yer verilmediğinden hazırlık sınıfları için ayrıca etkinlik hazırlanmamıştır. Bu nedenle hazırlık sınıflarında İlköğretim 8. sınıf ve ortaöğretim 9. sınıf kazanımlarından öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak kazanımlar seçilerek yeni bir liste yapılacaktır. Yapılacak olan değişiklikler sınıf öğretmenleri tarafından değil, sınıf öğretmenlerinin önerileriyle rehber öğretmen, yoksa Okul Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulu veya RAM'dan görevlendirilen Rehber Öğretmenler tarafından okulun ve öğrencinin ihtiyaçları göz önünde bulundurarak yapılmalıdır.

 

25.  2007–2008 öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında 12. sınıflar olmayacağından 11. sınıf kazanım listesi, 11. ve 12. sınıf kazanımlarından seçilerek yeniden oluşturulabilir. Zaten 12. sınıftaki birçok etkinlik 11. sınıftaki etkinlikleri pekiştirmek üzere hazırlanmıştır. Böylece herhangi bir eksiklik yaşanmayacaktır. Yapılacak olan değişiklikler sınıf öğretmenleri tarafından değil, sınıf öğretmenlerinin önerileriyle rehber öğretmen, yoksa Okul Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulu veya RAM'dan görevlendirilen Rehber Öğretmenler tarafından okulun ve öğrencinin ihtiyaçları göz önünde bulundurarak yapılmalıdır. Sonraki yıllarda buna gerek kalmayacaktır.

 

26. Programda 1.,8.,9. ve 12. sınıflarda “Eğitsel ve Mesleki Planlama Dosyası” ile ilgili  kazanımlar yer almaktadır. Ancak program 2006–2007 eğitim öğretim yılında uygulamaya başlandığı için ara sınıflarda da bu dosyanın hazırlanması gerekmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

ETKİNLİKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

            Etkinliklerin değerlendirmesi için programda örnek olarak verilen “Etkinlik Değerlendirme Formları” her etkinlik sonunda uygulanacak diye bir sonuç çıkarılmamalıdır. Kazanımların değerlendirilmesinin süreç ağırlıklı olması öngörülmektedir. Bilindiği üzere rehberlikle ilgili kazanımların birçoğu 40 dakika gibi kısa sürede kazandırılıp ölçülebilecek nitelikte değildir. Bazı kazanımlar bir olgunlaşma süreci istemektedir. Bazıları gözlem yoluyla değerlendirilebilirken,  bazıları için ölçek kullanmak gerekebilir. Değerlendirmede hangi kazanımların hangi yöntemle değerlendirileceği konusunda da karar yine tek tek sınıf öğretmenleri tarafından değil okul rehber öğretmeni tarafından, yoksa okul rehberlik hizmetleri okul yürütme kurulu tarafından alınmalıdır. Böylece okulda da bir bütünlük olacaktır. Burada asıl amaç; sınıf rehber öğretmenlerinin bu kazanımın öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığını, etkinliğin ne ölçüde uygulanabildiğini ve karşılaşılan güçlüklerle ilgili geri bildirim vermesidir. Bu geri bildirimler her etkinliğin altında yer alan değerlendirme bölümüne de yazılabilir.. Böylece sene sonu raporlarının altyapısı da hazırlanmış olur. Ayrıca bu geri bildirimler okul rehber öğretmeni ile paylaşarak etkinliklerle ilgili ortaklaşa kararlar verilebilir.

 

11.SINIF KAZANIMLARININ İŞLENİŞ SIRASI

HAFTA

KAZANIM NO

KAZANIMLAR

1

153

Kişisel özgürlükler ile toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında bağlantı kurar.

2

155

Toplumsal hayatı düzenleyen kurallara uygun davranır.

3

219

Ekonomik ve toplumsal ihtiyaçların meslek seçimine etkilerini açıklar.

4

142

Sevginin insan hayatındaki önemini belirtir.

5

140

*Günlük hayatında kullandığı sorun çözme yollarını etkililiği açısından değerlendirir.

6

141

*Etkili sorun çözme basamaklarını kullanır.

7

156

Kendi davranışlarını doğa ve çevreyi korumaya karşı duyarlılık açısından değerlendirir.

8

212

Önemi artan ve azalan meslekler hakkında bilgi toplar.

9

57

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili bilgi toplar.

10

58

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına hazırlanırken çalışma planı yapar.

11

172

*Stresin nedenlerini ve belirtilerini açıklar.

12

173

*Stres durumlarında kullandığı tepkileri etkililiği açısından değerlendirir.

13

174

*Stresle başa çıkmada uygun yöntemler kullanır.

14

213

Yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplar.

15

214

Ortaöğretim sonrasında işe ve mesleğe hazırlayan kurum ve kurslar hakkında bilgi toplar.

16

59

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına yönelik hazırladığı çalışma planını uygulanabilirliği açısından değerlendirir.

17

170

Toplumu ve dünyayı ilgilendiren ortak sağlık sorunlarını belirtir.

18

171

Toplumu ve dünyayı ilgilendiren ortak sağlık sorunlarından korunma yollarını ifade eder.

19

216

Mesleki amaçlara ulaşmada çeşitli yükseköğretim kurumlarının koşullarını değerlendirir.

20

157

Toplum için yapılan gönüllü çalışmalara katılır.

21

158

Sahip olduğu haklarını belirtir.

22

55

Geleceğe ilişkin amaçlarını toplumun sosyal ve ekonomik kaynaklarını dikkate alarak belirler.

23

154

Kitle iletişim araçlarında sunulan yanlış mesaj ve modellerin bireysel ve toplumsal değerlere uygunluğunu analiz eder.

24

215

Mesleki amaçlara ulaşmada kitle iletişim araçlarından yararlanır.

25

56

Geleceğe yönelik belirlediği amaçların ulaşılabilirliğini değerlendirir.

26

60

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavı için kendine özgü bir sınav taktiği belirler.

27

217

Yurt içi ve yurt dışı eğitim olanakları ve başvuru koşullarına ilişkin bilgi edinir.

28

218

Yükseköğretimde yararlanabileceği burslar ve yurtlar konusunda bilgi edinir.

29

221

Uluslar arası iş piyasasında geçerliği olan meslekler hakkında bilgi edinir.

30

220

Staj yapabileceği yerlerle ilgili bilgi toplar.

*Koyu renkle belirtilen kazanımlar okul rehber öğretmeninin gerçekleştireceği kazanımlardır.

 

 

 

11.SINIF ETKİNLİK ÖRNEKLERİ

 

11. SINIF – 1.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

ÖZGÜRLÜK VE SORUMLULUK

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Aile ve Toplum

Kazanım:

Kişisel özgürlükler ile toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında bağlantı kurar.  (Kazanım Numarası 153)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 Dakika

Ortam:

Sınıf

Sınıf Düzeni:

Oturma Düzeni

Araç-Gereç:

Form–42 (Durum ve Sorular)

Kaynak:

Erkan (2006)

 

Süreç:

Özgürlük ve sorumluluk kavramlarının anlamı üzerine grup etkileşimi başlatılır.

Sınıf beş gruba ayrılır ve her gruba Form–42 (Durum ve Sorular) verilir ve sorular üzerinde tartışarak cevapları yazmaları istenir.

İşlemler tamamlandıktan sonra grup temsilcilerinden cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.

Aşağıdakilere benzer sorular sınıfa yönelterek grup etkileşimi başlatılır.

Ø          Soruları cevaplarken güçlük çektiniz mi?

Ø          Hikâyenin kahramanı özgürlüğü nasıl yorumluyordu?

Ø          Hikâyedeki durumlara benzer durumlarla karşılaştınız mı? Nasıl?

Ø          Bu davranışın sorumlu bir davranış olup olmadığına nasıl karar verirsiniz?

5.       Öğrencilere kişisel özellikleri sınırlayan diğer toplumsal kuralların neler olabileceği sorulur ve öğrencilerin cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.

6.       Öğrencilere toplumsal kurallarla ilgili aşağıdaki gruplama verilir:

·        Hukuk Kuralları

·        Din ve Ahlak Kuralları

·        Görgü Kuralları

·        Örf, adet ve töreler

7.       Toplumsal kuralların kişisel özelliklerimizi sınırlaması ile ilgili kendi hayatlarından ve çevrelerinden örnekler vermeleri istenir.

8.       Kişisel özgürlükler ile toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında bağlantı kurmanın önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FORM–42

DURUM VE SORULAR

Durum:

Gülveren lisesi futbol takımı liselerarası ligde oynayan oldukça güçlü bir takımdı. Bu sezon oldukça başarılılardı. Konuralp takımının en iyi oyuncusu idi. Hemen hemen her maçta gol atıyordu. Takımın bu sezondaki en önemli maçı önümüzdeki hafta Ramazan bayramının üçüncü günü yapılacaktı. Bu maç kimin finalist olacağını belirleyecekti. Perşembe gününe kadar her şey yolunda gidiyordu. Ancak Konuralp arkadaşlarına bayramda ailesinin üç günlüğüne memleketlerine gideceğini ve kendisinin de onlara katılmasını istediklerini bu yüzden maçta oynayamayacağını söyledi. Takım arkadaşları buna çok üzüldüler ve sinirlendiler. Onu ikna etmeye uğraştılar. Ancak Konuralp “İstediğim şeyi yapmakta özgürüm” diyordu.

 

Sorular:

 

Ø      Konuralp ailesine mi, takım arkadaşlarına mı yoksa kendine karşı mı sorumludur? Niçin?

Ø      Konuralp’in ailesinin takıma karşı sorumluluğu var mıdır? Niçin?

Ø      Konuralp’in ailesini, seyahati iptal etme ya da Konuralp’in kalması konusunda ikna etmek kimin sorumluluğundadır?

Ø      Konuralp ailesi seyahate karar vermeden önce, onları oynayacağı önemli maç konusunda bilgilendirmekten sorumlu mu idi?

Ø      Konuralp bu durum karşısında ne yapacağı konusunda ne kadar özgürlüğe sahiptir?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF- 2.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

KURALLAR

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Aile ve Toplum

Kazanım:

Toplumsal hayatı düzenleyen kurallara uygun davranır.   (Kazanım Numarası 155)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 Dakika

Ortam:

Sınıf

Sınıf Düzeni:

Oturma Düzeni

Araç-Gereç:

-

Hazırlayan:

Serdar ERKAN, K. Ayla SIRIKLI   

 

Süreç:

1.      Öğrencilere aşağıdaki durum okunur:

Durum:

“Mustafa’nın bir toplantıya yetişmesi gerekmektedir. Telefon faturasının son günü olduğunu, yatırmazsa telefonunun kesileceğini fark ederek aceleyle bankaya gider. Yolda aşırı hız yapar ve 2 kez kırmızı ışıkta geçer. Arabasını park yasağı olan yere bırakır ve uyaran bir kişiye küfür eder. Elindeki sigara paketini buruşturup yere atar. Bankaya girer sıra numarası almadan sıradaki insanların önüne geçerek faturayı memura uzatır. Sıradakilerden uyaran bir kişi duymazdan gelir ve ödemesini yapıp bankadan çıkar. Arabasına binerken yere tükürür.”

2.      Öğrencilerden Mustafa’nın hangi toplumsal kuralları ihlal ettiğini sıralamaları ve aşağıdakine benzer sorular sorulur ve cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir:

Ø      Toplantıya geç kalmış olması yaptığı davranışları haklı gösterebilir mi?

Ø      Siz sırada olsanız ne yapardınız?

Ø       Mustafa nasıl davranmalıydı? 

3.      Öğrencilere aşağıdakine benzer sorular sorulur ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları ve sınıfça tartışmaları istenir:

Ø          Toplumsal hayatı düzenleyen kurallar neler olabilir?

Ø          Toplumsal hayatı düzenleyen kurallar nasıl ortaya çıkmıştır?

Ø          Toplumsal hayatı düzenleyen kurallar neden gereklidir?

Ø          Toplumsal hayatı düzenleyen kurallar olmasa neler olabilir?

4.      Etkinliğin sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve düşüncelerini paylaşması istenir.

5.      Toplumsal hayatı düzenleyen kuralların gereğini kavramak ve kurallara içtenlikle uymanın önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF- 3.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

İHTİYAÇLAR VE MESLEK

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Eğitsel ve Mesleki Gelişim

Kazanım:

Ekonomik ve toplumsal ihtiyaçların meslek seçimine etkilerini açıklar. (Kazanım Numarası 219 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika.

Ortam:

Sınıf Ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma Düzeni

Araç-Gereç:

Tahta-kalem

Hazırlayan:

Şükran KILIÇ

Süreç:

 

1.      Öğrencilere aşağıdakine benzer bir açıklama yapılarak etkinlik başlatılır:

“Ekonomik ve toplumsal alandaki değişimler ve gelişmeler ekonomik ve toplumsal ihtiyaçlara yol açmaktadır. Kazanç/para, sosyal güvence ve sağlık güvencesi ile ilgili ekonomik alandaki, doğum, ölüm, boşanma, yaşlanma ve nüfus oranı, teknolojideki, otomasyona geçişteki,  ekolojik,  eğlence, sağlık, gıda, tekstil vb. ile ilgili toplumsal alanlardaki değişmeler ve gelişmeler sonucu ortaya çıkan ihtiyaçlar meslek seçimini de etkilemektedir. Bu değişmeler ve gelişmeler meslek seçiminin yanı sıra mesleklerle ilgili iş alanlarını da etkilemektedir.”

2.      Öğrencilere doğum, ölüm, boşanma, yaşlanma, nüfus oranındaki değişme ve gelişmeler sonucu ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal ihtiyaçlar ile bunların meslek seçimine etkisine ilişkin örnek öğrencilere verilir:

Örnek:

Ekonomik İhtiyaçlar: Para, sosyal güvence ve sağlık güvencesi, hastane, huzurevi, kadın sığınma evleri, çocuk yuvaları ve gençlik birimlerine yapılacak maddi yatırımlar.

Toplumsal İhtiyaçlar: Yasal, hukuki ve sosyal düzenlemeler/ yaptırımlar, psikolojik,  sağlık ve sosyal destek ve hizmet birimleri.

Meslekler: Avukat, Psikolog,  Psikolojik Danışman, Sosyal Hizmet Uzmanı, Yaşlı ve hasta bakımı veren sağlık elemanları, Doktor, Hemşire.

3.      Öğrencilerden etkinliğin başında kendilerine verilen açıklamadaki alanlarla ilgili ihtiyaçları ve bu alanların meslek seçimine etkisini, mesleğe ilişkin yeni iş alanları ortaya çıkarıp çıkarmadığını aile üyelerinden, tanıdıklarından yola çıkarak yazmaları istenir. Öğrencilere örnekten yararlanabilecekleri belirtilir ve öğrencilerden yazdıklarını sınıfta paylaşmaları istenir.

4.      Ekonomik ve toplumsal değişmelerin,  gelişmelerin ekonomik, toplumsal ihtiyaçları ortaya çıkardığı ve bu ihtiyaçların da bireylerin meslek seçimini hatta mesleklerle ilgili iş alanlarını da etkilediği vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

5.      Öğrencilere etkinlikle ilgili düşüncelerinin neler olduğu sorulur ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF- 4.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

SEVGİ

Sınıf:

11. sınıf

Yeterlik Alanı:

Kişiler Arası İlişkiler

Kazanım:

Sevginin insan hayatındaki önemini belirtir.(Kazanım Numarası 142 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 Dakika

Ortam:

Sınıf

Sınıf Düzeni:

Oturma Düzeni

Araç-Gereç:

Form–43 (Öykü: Sevgi: En Yaratıcı Güç)

Küçük kâğıtlar ve kalem

Hazırlayan:

K.Ayla SIRIKLI

 

Süreç:

1.      Öğrencilerden “Sevgi” denildiğinde akıllarına gelen kelimeyi küçük kâğıtlara yazmaları istenir.

2.      Kâğıtlar toplanır ve karıştırılır. Sonra her öğrenci bir kâğıt alır ve sınıfa okur. Öğrencilerin “Sevgi” kavramı ile ilgili düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

3.      Öğrencilere aşağıdakine benzer bir soru sorulur ve cevaplarını yine tek tek küçük kâğıtlara yazmaları istenir:

Ø      Neleri Sevebiliriz?

4.      Kâğıtlar toplanır ve karıştırılır bu kez her öğrenci birkaç tane çeker ve sınıfa okur. Öğrencilerin farklı sevgi türleri ile ilgili düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

5.      Öğrencilere Form–43 (Öykü: Sevgi: En Yaratıcı Güç) verilir. Formda verilen öykü okunur ve grup etkileşimi başlatılır.

6.      Sevginin insan hayatındaki önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

FORM–43

ÖYKÜ

SEVGİ EN YARATICI GÜÇ

“Bir profesör, sosyoloji sınıfındaki öğrencilerini şehrin kenar mahallesine göndermiş ve o bölgede yaşayan 200 erkek çocuğun durumunu araştırmalarını ve her bir çocuğun geleceği hakkında bir değerlendirme yapmalarını istemişti. Öğrenciler hemen her vakada bu çocukların “hiçbir şansları olmadığı”nı dile getirmişlerdi. Tam 25 yıl sonra bir başka sosyoloji profesörü tesadüfen bu çalışmayı buldu ve öğrencilerinden bu projeyi sürdürmeleri ve aynı çocuklara ne olduğunu araştırmalarını istedi. Öğrenciler, o bölgeden taşınan ya da ölen 20 çocuk dışındaki 180 çocuktan 176’sının olağanüstü bir başarı gösterip, avukat, doktor ya da işadamı olduklarını ortaya çıkardılar.

Profesör çok etkilenmişti ve konuyu izlemeye karar verdi. Birer yetişkin olan o çocukların hepsi o bölgede yaşadıkları için, her biriyle konuşma şansı oldu.”O koşullarda nasıl başarılı oldunuz?” sorusuna verdikleri yanıt duygu yüklüydü: “Bir öğretmenimiz vardı. Onun sayesinde .”

Öğretmenleri hala hayattaydı; onu aradı buldu ve hala gözleri cin gibi parlayan yaşlı kadına bu çocukların bu çocukların başarılı bir yetişkin olmalarını sağlamak için kullandığı sihirli formülün ne olduğunu sordu.

Yaşlı öğretmenin gözleri parladı ve dudaklarının kenarında bir gülümseme belirdi.”Çok basit” dedi “ Ben o çocukları çok SEVDİM”

Tavuk Suyuna Çorba- (1998).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF– 5.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

SORUNLARIM VE ÇÖZÜMLERİM

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Kişiler Arası İlişkiler

Kazanım:

Günlük hayatında kullandığı sorun çözme yollarını etkililiği açısından değerlendirir.(Kazanım Numarası 140)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

Form–44 (Sorun Çözme Basamakları)

Form–45 (Örnek Sorun Çözme Basamakları)

Kâğıt, kalem

Hazırlayan:

Serdar ERKAN, K.Ayla SIRIKLI

 

*Bu etkinlik özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda bu etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak sınıf rehber öğretmeni tarafından farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir. 

Süreç:

1.      Öğrencilere son zamanlarda yaşadıkları ve çözüm üreterek aştıkları bir sorunu düşünmeleri ve çözmek için izledikleri yolu yazmaları için 5 dakika süre verilir.

2.      Öğrencilerden yazdıkları sorun ve çözümleri sınıfla paylaşmaları istenir.

3.      Öğrencilere Form–44 (Sorun Çözme Basamakları) verilir. Yukarıda yazdıkları sorun için formdaki sorun çözme basamaklarını kullanarak çözüm üretmeleri, yazmaları ve sınıfla paylaşmaları istenir.

4.      Öğrencilerden karşılaştıkları sorunlarda kullandıkları önceki ve sonraki çözüm yollarını karşılaştırarak etkililiğini değerlendirmeleri istenir.

5.      Öğrencilerin çözüm yollarına ilişkin yaptıkları değerlendirmeleri sınıfla paylaşmaları istenir.

6.      Etkinliğin sonunda öğrencilere Form–45 (Örnek Sorun Çözme Basmakları) verilir ve bir hafta boyunca yaşadıkları en az bir sorunu bu örnekteki gibi yazıp bir sonraki etkinlik için getirmeleri istenir.

7.      Günlük hayatında kullandığı sorun çözme yollarının etkililiğini fark etmenin yararları vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FORM–44

(*Bu form öğrencilere etkinliğin sonunda verilecek).

 

SORUN ÇÖZME BASAMAKLARI

 

“Sorunlar hayatımızın doğal bir parçasıdır. Her insanın bazı sorunları olabilir. Sorunlardan kaçmak, yok saymak yerine sorunları onları doğru tanımlamak ve çözmeye çalışmak daha uygun bir davranıştır. Sorunlar başarı ve mutluluğumuzu engelleyebilir. Bu yüzden sorun çözme becerisi kazanmak önemlidir. Bunun için de sorun çözmenin basamaklarını bilmemiz gerekir.”

Sorun çözme basamakları aşağıda verildiği gibidir:

a.      Sorunun tanımlanması: Sorunun ne olduğu açık ve net olarak belirtilir.

 

b.     Sorunun kime ait olduğunun belirtilmesi: Bu aşamada sorunun bizim mi yoksa bir başkasının mı olduğu ortaya konur. Eğer sorun bir başkasına aitse çözülmesinde ona yardımcı olabiliriz. Ancak başkasının sorununu üstlenmemiz gerekir, sorunu üstlenirsek o kişinin sorumluluk duygusu geliştirmesi mümkün olmaz. Her zaman sorununu bir başkasının çözmesini bekler. Ayrıca kendi sorunumuzu da başkasının çözmesini beklersek hiçbir zaman çözümlenmeyebilir.

 

c.      Eğer sorun bizimse, yani birinci derecede rahatsız olan biz isek, çözüm seçeneklerinin üretilmesi: Bu basamakta akla gelen bütün çözüm seçenekleri sıralanır.

 

ç. En uygun çözüm yolunun/yollarının saptanması: Sıralanan çözüm seçenekleri içinden en gerçekçi ve uygulanabilir olan ya da olanlar seçilir.

 

d.     Çözüm yolunun uygulanması: Seçilen çözüm yolu uygulamaya konur.

 

e.      Çözümün değerlendirilmesi: Sorunun çözüme ulaşıp ulaşmadığı değerlendirilir. Eğer sorun çözüme ulaşmamışsa aşamalar tekrar gözden geçirilir.

 

FORM–45

ÖRNEK SORUN ÇÖZME BASAMAKLARI

Aşağıda Sorun çözme basamaklarına göre hazırlanmış örnek bir sorun çözümü verilmiştir. Kendi yaşadığınız bir sorunu da bu basamakları kullanarak çözüme ulaştırmaya çalışınız.

Örnek: Mağazada gördüğünüz, beğendiğiniz bir kazağı almak istiyorsunuz. Ama anneniz pahalı olduğu için almanızı istemiyor. Bu duruma çok üzüldünüz, ne yaparsınız?

  1. Sorunu açık bir şekilde tanımlayınız.

     Mağazada gördüğüm kazağı çok beğendim. Fakat çok pahalı olduğu için annem almak istemiyor. Bu durumdan çok üzgünüm. Bu kazağı almak için annemi nasıl ikna edebilirim?

  1. Sorunun kime ait olduğunu belirleyiniz.

     Bana ait.

  1. Problem sizinse çok sayıda alternatif çözüm yolu üretiniz.

a.  Evde olay çıkarırsam belki annem kazağı alabilir.

b.      Harçlıklarımı biriktirerek alabilirim.

c.      Arkadaşlarımdan borç para alabilirim.

ç.   Değerli bir eşyamı satabilirim.

d.      Hafta sonları çalışabileceğim bir iş bulabilirim.

  1. Yukarıdaki alternatiflerin her birinin muhtemel sonuçlarını değerlendirerek uygun olmayanları eleyiniz.

a) Sorunlarımı olay çıkararak çözmem uygun değil.  Daha uygun bir yol düşünmeliyim.

b) Arkadaşlarımdan borç para alabilirim fakat sonunda bu borcu ödemek zorundayım. Bunun için yine paraya ihtiyacım olacak. Yani bu seçenek bana sadece geçici bir çözüm getiriyor.

c) Her paraya ihtiyacım olduğunda değerli bir eşyamı satamam ve eğer böyle yaparsam sonunda hiç değerli eşyam kalmaz.

ç) Aslında hafta sonları çalışmak güzel bir fikir ama bu ders çalışmamı aksatmama sebep olabilir. 

  1. Geriye kalan seçeneklerden en uygun olanını belirleyiniz.

     Benim için en uygun alternatif, harçlıklarımı biriktirerek kazağı almak.

  1. Uygun olan alternatifi gerçekleştirmek için bir zaman belirleyiniz.

       Haftalıklarımdan biriktirirsem… hafta sonra o kazağı alabilirim.

 

11. SINIF– 6.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

ÇÖZÜM MERDİVENİ

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Kişilerarası İlişkiler

Kazanım:

Etkili sorun çözme basamaklarını kullanır. (Kazanım Numarası 141)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç

Form–46 (Örnek Sorun )        

Form–47 (Örnek Sorun Çözme Basamakları)

Hazırlayan:

K. Ayla SIRIKLI-MEB,b. (2002)’den ve Erkan (2006)’dan yararlanılmıştır.

 

*Bu etkinlik özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda bu etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak sınıf rehber öğretmeni tarafından farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir.

Süreç:

1.      Öğrencilerden bir önceki hafta verilen, örnek sorun çözme basamaklarına göre yazdıkları kendi yaşadıkları bir sorunu yazmaları istenmişti. Herhangi bir sorunla karşılaştıklarında bu sorun çözme basamaklarını kullanıp kullanmadıkları sorulur ve cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.

2.      Gönüllü öğrencilerden başlanarak öğrencilerin kendi örnek çözüm basamaklarını okumaları ve sınıfa sunmaları istenir.

3.      Öğrencilerden yeteri kadar sorun çözme örneği gelmezse öğrenci sayısı kadar çoğaltılmış olan Form–46 (Örnek Sorun)  verilir ve öğrencilerin doldurmaları istenir.

4.      Formun doldurulmasından sonra öğrencilerin sınıf arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır.

5.      Form–47 (Örnek Sorun Çözme Basamakları) öğrencilere okunur, doldurdukları örnek formla karşılaştırmaları ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

6.      Öğrencilere karşılaştıkları çeşitli sorunları çözmek için bu basamaklarını kullanabilecekleri belirtilir.

7.      Sorunlarını çözerken sorun çözme basamaklarını kullanmanın yararları vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FORM–46

ÖRNEK SORUN FORMU

Aşağıda verilen örnek sorunun kendi sorununuz olduğunu varsayarak çözüme ulaştırmaya çalışınız.

Örnek: En yakın arkadaşınız sizinle beraber okulun gezisine katılmak istiyor. Ama arkadaşınızın babası, onun bu geziye katılmasına izin vermiyor. Ne yaparsınız?

1.      Sorunu açık bir şekilde tanımlayınız.

 

 

2.      Sorunun kime ait olduğunu belirleyiniz.

 

 

3.      Problem sizinse çok sayıda alternatif çözüm yolu üretiniz. ( Olabilir ya da olmaz bütün alternatifler düşünülebilir).

 

 

4.      Yukarıdaki alternatiflerin her birinin muhtemel sonuçlarını değerlendirerek uygun olmayanları eleyiniz.

 

 

5.      Geriye kalan seçeneklerden en uygun olanını belirleyiniz.

 

 

6.      Uygun olan alternatifi gerçekleştirmek için bir zaman belirleyiniz.

 

 

7.      Eğer sorununuz çözüme kavuşmamışsa aşamaları tekrar gözden geçiriniz.

 

 

 

 

 

FORM–47

ÖRNEK SORUN ÇÖZME BASAMAKLARI

Aşağıda verilen örnek sorunun kendi sorununuz olduğunu varsayarak çözüme ulaştırmaya çalışınız.

Örnek: En yakın arkadaşınız sizinle beraber okulun gezisine katılmak istiyor. Ama arkadaşınızın babası, onun bu geziye katılmasına izin vermiyor. Ne yaparsınız?

1.      Sorunu açık bir şekilde tanımlayın.

Arkadaşıma babası, okulun gezisine katılması için izin vermiyor. Benim ailem bana izin verdi. Arkadaşım geziye gelebilseydi onunla eğlenip iyi vakit geçirebilirdik.

2.      Sorunun kime ait olduğunu belirleyin.

Arkadaşıma ait.

3.      Problem sizinse çok sayıda alternatif çözüm yolu üretin.

A.      Arkadaşımın babasına gider göndermesi için rica ederim.

B.     Geziye gitmeyi çok istiyorum. Bu yüzden giderim. Başka arkadaşlarımla da iyi vakit geçiririm.

C.     Geziye gitmem.

D.     Arkadaşıma, babasına kütüphaneye gidiyorum deyip bizimle geziye gelmesini öneririm.

E.     Babama söylerim. Arkadaşımın babasıyla konuşur.

4.      Yukarıdaki alternatiflerin her birinin muhtemel sonuçlarını değerlendirerek uygun olmayanları eleyin.

A.      Arkadaşımla babasının arasına girmem uygun olmaz.

B.     Geziye gitmeyi istiyorum, babam izin verdi.

C.     Arkadaşıma yalan söylemesini öneremem, bu hem benim hem de onun için doğru değil, onu riskli ve yanlış bir davranışa yönlendiremem.

5.      Geriye kalan seçeneklerden en uygun olanını belirleyin.

A.      Babama arkadaşımın babasıyla konuşmasını teklif ederim, ancak babamın bunu kabul edeceğini sanmıyorum. Çünkü arkadaşımın babasıyla yeterince tanışmıyorlar.

B.     Geziye gider keyfini çıkarırım. Arkadaşımla sonra başka gezilere ve eğlencelere de katılabilirim.

6.      Uygun olan alternatifi gerçekleştirmek için bir zaman belirleyin.

7.      Eğer sorununuz çözüme kavuşmamışsa aşamaları tekrar gözden geçirin.

Benim için sorun çözümlendi. Ben geziye gidiyorum, arkadaşım babasının kararında bir değişiklik olmazsa gelemiyor.

11. SINIF– 7.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

DOĞAYA DUYARLIYIM

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Aile ve Toplum

Kazanım:

Kendi davranışlarını doğa ve çevreyi korumaya karşı duyarlılık açısından değerlendirir. (Kazanım Numarası 156)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç

Kâğıt, kalem

Hazırlayan:

K.Ayla SIRIKLI

 

Süreç:

  1. Öğrencilerden doğa ve çevreyi korumakla ilgili duyarlılıklarını değerlendirmeleri için bu yaşa gelene kadar bu konuda yaptıkları olumlu ve olumsuz (ya da duyarsız kaldığı) tüm davranışlarını gözden geçirmeleri istenir.
  2. Bu güne kadar doğayı ve çevreyi korumaya yönelik yaptıkları davranışlarını, varsa bu konuda katıldıkları etkinlikleri veya varsa bu konuda yaptıkları bireysel çalışmaları kâğıdın bir tarafına yazmaları söylenir. Beş dakika süre verilir.
  3. Sonra bu güne kadar doğaya ve çevreye zarar verecek olumsuz davranışları ya da duyarsız kaldıkları durumları da içtenlikle kâğıdın diğer tarafına yazmaları söylenir. Yine beş dakika süre verilir.
  4. Bu arada sınıf öğretmeni de doğa ve çevreyi korumaya yönelik kendi olumlu ve olumsuz (ya da duyarsız kaldıkları)  davranışlarını yazar.
  5. Süre bittikten sonra öğretmen kendi yazdıklarını okuyup doğa ve çevreyi korumaya ilişkin duyarlılık gelişmeden herkesin bu konuda bazı ufak tefek hatalar yapabileceğini önemli olanın bundan sonra yapmamak olduğunu belirtir.
  6. Gönüllü öğrencilerden başlanarak öğrencilerin yazdıklarını okuyarak sınıfla paylaşmaları istenir.
  7.  Herkes okuyup bitirdikten sonra öğrencilere sınıftaki diğer öğrencilerin yazdıklarından hareketle hatırladıkları davranışlar varsa onları da eklemeleri istenir.
  8.  Bu konuda özeleştiri yapmaları ve kendi davranışlarını doğa ve çevreyi korumaya karşı duyarlılık açısından değerlendirmeleri ve aşağıdakine benzer sorular sorularak cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir:

Ø      Kendinize bu konuda 10 üzerinden bir not verseniz kaç verirdiniz?

Ø      Notunuz yüksekse daha da yükseltmek için neler yapabilirsiniz?

Ø      Notunuz düşükse bu notu düzeltmek ve yükseltmek için neler yapabilirsiniz?

  1. Sınıf öğretmeni değinilmeyen noktalara vurgu yapar. Öğrencilere doğa ve çevreyi korumaya yönelik çalışmalar yapan kurumlardan söz eder ve kendilerinin de araştırabilecekleri, bağlantı kurarak üye olabilecekleri, etkinliklerine katılabileceklerini duyurur. Daha sonra bu kurumlarla bağlantı kurarak sınıfça doğa ve çevreyi korumaya yönelik bir organizasyon yapabilecekleri belirtilir.
  2. Etkinliğin sonunda öğrencilere kendilerini farklı davranışları ile ilgili olarak da bu şekilde değerlendirerek not verebileceklerini ve hatta bunu hayatları boyunca daha iyi birer insan olmak için kendi kendilerine oynayabilecekleri eğlenceli bir oyun haline getirebilecekleri söylenir.

*(Öğrencilerden bir sonraki hafta yapılacak etkinlik için “Önemi Artan ve Azalan Mesleklerin” neler olduğuna dair bir inceleme yaparak bilgi toplamaları istenir. Siz de bu etkinlikle ilgili olarak araştırma yapabilirsiniz).

Değerlendirme:

 

 

 

 

11. SINIF– 8.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

ÖNEMİ ARTAN VE AZALAN MESLEKLER

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Eğitsel ve Mesleki Gelişim

Kazanım:

Önemi artan ve azalan meslekler hakkında bilgi toplar. (Kazanım Numarası 212)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

Yazı tahtası ve kalemi

Hazırlayan:        

Şükran KILIÇ

 

Süreç:

1.      Öğrencilere bir önceki hafta araştırıp bilgi topladıkları önemi artan ve azalan mesleklerin neler olduğu sorulur ve cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.

2.      Öğrencilerden mesleklere ilişkin bilgileri nereden topladıkları sorulur ve öğrencilere önemi artan ve azalan mesleklerle ilgili İŞ-KUR’dan, özel kurum ve kuruluşların internet adreslerinden de bilgi alabilecekleri söylenir.

3.      Öğrencilerin söyledikleri önemi artan ve azalan mesleklerin isimleri tahtaya yazılır ve bu mesleklerin öneminin artma ve azalma nedenleri tartışılır.

4.      Etkinliğin sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

5.      Mesleklerin öneminin çeşitli nedenlerden dolayı öneminin artabileceği veya azalabileceği bu nedenle önemi artan ve azalan meslekler hakkında bilgi toplamanın meslek seçimine yararları vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

11. SINIF– 9.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

YÜKSEKÖĞRENİME DOĞRU

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Eğitsel Başarı

Kazanım:

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili bilgi toplar. (Kazanım Numarası 57)

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

En son Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu

En son Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili tercih kılavuzu

En son Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili ek kontenjan kılavuzu

Hazırlayan:

K. Ayla SIRIKLI

 

Süreç:

1.      Bir önceki etkinliğin sonu da söylenen Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili topladıkları bilgileri sunmaları istenir.

2.      Öğrencilere bu konuda araştırma yaparken ulaştıkları kaynakları belirtmeleri istenir. Doğru bilginin kaynağından alınacağı vurgulanır. Kendileri için bu kadar önemli olan bu ve benzeri konularda araştırmadan kulaktan dolma bilgilerle hareket etmelerinin yanlışlığı ve yaratacağı olumsuz sonuçlardan örnekler verilir. Rehberlik servisinden bilgi alabilecekleri belirtilir. Öğrencilerin de bu konuda düşünceleri alınır.

3.      Öğrenci sayısı kadar çoğaltılmış olan Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili başvuru kılavuzunun puan türleri, yetenek sınavları ve sınavsız geçişle ile ilgili 3-A, 3-B ve 3-C tabloları verilir. Ya da okul idaresinden, ÖSYM bürolarından, mezun öğrencilerden birkaç adet edinerek incelemeleri sağlanabilir, öğrencilere de birer adet edinmeleri önerilebilir.

4.      Öğrencilerden kendi alanları ile ilgili tabloları incelemeleri sağlanır Hangi bölümlerin hangi puan türleri ile öğrenci aldığına dikkat etmeleri istenir.

5.      İki puan türünde veya üç puan türünde de öğrenci alan ortak alanlardaki bölümleri incelemeleri sağlanır.

6.      Mümkün olursa o yılın Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili başvuru kılavuzunun puan türleri, yetenek sınavları ve sınavsız geçişle ilgili tabloları birer adet de büyütülerek sınıfa asılabilir.

7.      Öğrenciler gruplara ayrılarak  bir önceki yılın Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili Tercih Kılavuzu  ve Bir önceki yılın Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili ek Kontenjan Kılavuzu ‘dan  birer adet verilir ve incelemeleri sağlanır. (Bir önceki yılın Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili başvuru, tercih, ek kontenjan ve sınavsız geçiş kılavuzları mezun öğrencilerden, okul yönetiminden, rehber öğretmenlerden alınabilir. Eğer bu kaynaklardan ulaşılamazsa ÖSYM bürolarından temin edilebilir).

8.      Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili zaman bazı değişiklikler yapılabileceği, bazı bölümlerin puan türlerinin, ortak alanların, özel koşulların, kontenjanların ve katsayıların değişebileceği belirtilir. (Herhangi bir bölüm puanla öğrenci alırken yetenek sınavı ile öğrenci almaya karar verilebilir. Yetenek sınavlarındaki baraj puanlar ve diğer koşullar değişebilir. Meslek lisesi öğrencileri için geçerli olan katsayılar, sınavsız geçiş koşulları değişebilir).

9.      Bu nedenle öğrencilerin en doğru bilgiyi alacakları içinde bulundukları yılın Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili giriş ve başvuru kılavuzlarını en ince ayrıntılarına kadar dikkatle incelemeleri ve değişiklikleri dakik bir şekilde izlemelerinin önemi vurgulanır. Bu konuda kendi bilgilerine güvenmeleri, çevrelerindeki kişilerin çoğu zaman sağlıklı olamayan bilgileri ile hareket etmemeleri önemle vurgulanır. Okul Rehber öğretmeninden de bilgi alabilecekleri hatırlatılır. (Bir önceki yılın puanlarının olduğu çok sayıda kaynak vardır ama içlerinde hatalı olanlar çok fazla olduğundan öğrencilere bunları kullanmamaları sadece Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili tercih kılavuzu ve ek kontenjan kılavuzlarındaki bilgilere güvenmeleri konusunda uyarıda bulunulur. )

10. Bu etkinliğin sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

11. Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavları ile ilgili bilgi toplamanın önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF– 10.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

PLANLI ÇALIŞIYORUM

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Eğitsel Başarı

Kazanım:

Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına hazırlanırken çalışma planı yapar. (Kazanım Numarası 58 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

-

Hazırlayan:

Şükran KILIÇ

 

Süreç:

  1.  Öğrencilere yükseköğretim kurumları giriş sınavlarına hazırlanırken çalışma planı yapmanın önemli olduğu söylenerek etkinliğe başlanır
  2. Öğrencilere 9. sınıf “Verimli ders çalışma tekniklerini nedir?” adlı 5. etkinlikle ilgili hatırlatma yapılır.
  3. Öğrencilere yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına hazırlanırken kullanabilecekleri aşağıdaki örnek plan verilir:

Örnek Plan:

Tüm yıl boyunca yapılacaklar

·        ÖSS Sınav Sistemini tanımak,

·        Etkili ve verimli çalışma stratejilerini belirlemek,

·        Başarı ve başarısızlığa neden olan etmenleri belirlemek,

Kasım –Aralık-Ocak ayları içinde yapılacaklar: 

·        Derslerdeki performansını değerlendirme,

·         Derslere ilişkin eksikliğin ve sorunun nerde olduğunu tespit etme,

·        Konu eksikliklerini belirleme,

·        Ders çalışma programını hazırlama, uygulama ve değerlendirme,

·        Deneme sınavlarındaki performansları değerlendirme,

·        Bir sonraki sınav için hedef koyma,

Şubat-Mart Nisan- ayları içinde yapılacaklar:

·        Kasım- Aralık-Ocak aylarındaki performans değerlendirmesi ve eksikliklerini tamamladıktan sonra, sınavlardan aldığı puanlara bakıp genel durum değerlendirmesini yapma,

·        Eksik konularını tamamlama ve gerekiyorsa yardım alma,

·        Sınava ilişkin kaygısının olup olmadığını belirleme ve kaygı ile başa çıkma yöntemleri için yardım alma. 

  1. Öğrencilere aylara göre planlamanın içinde başka neler yapabilecekleri veya başka nasıl bir plan yapılabilecekleri de sorulur.
  2. Öğrencilere yükseköğretim kurumları giriş sınavlarına hazırlamada çalışma planı yaparken dikkat etmeleri gereken noktalarda hatırlatılır:

·        Günün en verimli zamanını belirleme.

·        Zamanı etkili kullanma.

·        Uyku ve beslenme düzenini ayarlama.

·        Okul içi ve okul dışı aktiviteleri belirleme.

·        Evdeki sorumlulukları belirleme.

·        Konularını zamana göre bölme ve ayarlama.

·        Tamamlaması ve gözden geçirmesi gereken konuları belirleme.

·        Soru çözme tekniklerini gözden geçirme.

·        Ders çalışma tekniklerini gözden geçirme ve değerlendirme.

  1. Öğrencilere yükseköğretim kurumları giriş sınavlarına hazırlamada

çalışma planı yaparken bunlar dışında dikkat etmeleri gereken başka neler olabileceği sorulur.

  1. Öğrencilere çalışma planının kişiye özgü olduğu ve herkesin çalışma planının ayrı özellikleri olabileceği vurgulanır.
  2. Öğrencilerden yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına hazırlanırken yukarıda verilen Örnek Plandan yararlanarak kendileri için bir çalışma planı yapmaları istenir.
  3. Yükseköğretim kurumlarına giriş sınavına hazırlanırken çalışma planı yapmanın önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

Değerlendirme:

11. SINIF– 11.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

NEDEN STRES

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Güvenli ve Sağlıklı Hayat

Kazanım:

Stresin nedenlerini ve belirtilerini açıklar. (Kazanım Numarası 172 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

Tahta-kalem

Hazırlayan:

Şükran KILIÇ- Davaslıgil, Çakıcı ve Ögel  (1998)’den yararlanılmıştır.

 

*Bu etkinlik özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda bu etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak sınıf rehber öğretmeni tarafından farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir.

Süreç:

  1. Stresin tanımını yapmak amacıyla öğrencilere aşağıdakine benzer bir açıklama yapılır:

“Stres kelimesiyle ne ifade edilmek istendiğini düşünün. Stresin tanımını yapmaya çalışın”

  1. Öğrencilere stresin tanımı tahtaya yazılarak açıklanır.

Tanım:

“Stres, insanın kendini sinirli, gergin, huzursuz veya endişeli hissetmesidir”.

  1. Öğrencilere stresin tanımını yaptıktan sonra stresten kaynaklanan gözlenebilir fiziki etkilerin neler olabileceği sorulur ve cevaplar alınır.
  2. Öğrencilerin stresin bedendeki gözlenebilir belirtilerine ilişkin cevapları içinde aşağıda verilenlerden eksik olanlar varsa onlar da eklenir.

Stresin Bedendeki Gözlenebilir Belirtileri:

·           Midede gurultular,

·           Kalp atışında hızlanma,

·           Sesin titremesi,

·           Ellerin terlemesi,

·           Ağzın kuruması,

·           Ellerin titremesi,

·           Dikkati toplayamama,

  1. Öğrencilere stresin bedendeki gözlenebilir etkileri ile ilişkili olarak üzerinde durulması gereken noktanın “stresin kalp atışının artması,   terleme, kas gerginliği, titreme vb. gibi bedende fiziki değişimlere yol açtığının anlaşılması” olduğu vurgulanır.
  2. Öğrencilere stresin fiziksel belirtilerinden başka ne gibi belirtileri olacağı sorulur ve cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.
  3. Öğrencilere stresin fiziksel belirtilerinin yanı sıra psikolojik ve davranışsal belirtileri olduğunu açıklanır ve aşağıda verilenler tahtaya yazılır.

Stresin Psikolojik Belirtileri:

·        Bir şeyleri unutma (Örneğin sınav sorusunu yanıtlama).

·        Duygusal olarak kararsız ve kontrol dışı hissetme.

·        Ortada bir şeyler yokken kızgın hissetme.

·        Küçük şeylere sinirlenme.

·        Kolayca ağlama.

Stresin Davranışsal belirtileri:

·        Kızgınlıktan patlamak,

·        Stresli olabileceği için bir şeyler yapmaktan kaçınmak,  (Korku ya da başarısızlık yüzünden takım, kulüp ya da bir etkinliğe katılmamak)

·        Yardıma ihtiyaç duyduğunuzu itiraf etmemek,

·        Zor durumlardan kaçınmak,

·        Diğer insanları incitici bir şeyler yapmak,

·        Anne-baba ile tartışma,

·        İlgi çekmek için probleme yol açıcı şeyler yapmak,

  1. Öğrencilerin stresin psikolojik ve davranışsal belirtilerini tartışmaları ve paylaşmalarını sağlanır.
  2. Öğrencilere stres yaşayan herkesin aynı fiziksel, psikolojik ve davranışsal belirtileri göstermediği vurgulanır. (Örneğin baş ağrısı gibi herhangi bir belirtiye sahip olmanın mutlaka stres fiziki belirtisi olmayacağı). Bununla beraber, stresle ilgili yukarıda ifade edilen belirtilerin çoğuna sahip olmanın stresle yakından ilgili olduğu hatırlatılır.
  3. Stresin nedenlerini ve belirtilerini bilmenin psikolojik ve fiziksel sağlık için önemli olduğu vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF– 12.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

STRES TEPKİLERİM

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Güvenli ve Sağlıklı Hayat

Kazanım:

Stres durumlarında kullandığı tepkileri etkililiği açısından değerlendirir. (Kazanım Numarası 173 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

Form–48 (Stres Durumlarında Kullanılacak Etkili Tepkiler)

Hazırlayan:

Şükran KILIÇ- MEB, f (2004)’den yararlanılmıştır.

 

*Bu etkinlik özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda bu etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak sınıf rehber öğretmeni tarafından farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir.

Süreç:

1.           Öğrencilere bir önceki haftanın kısa bir özeti yapılır ve stres yaşadıkları durumlarda nasıl tepkiler verdikleri sorulur ve cevaplarını sınıfla paylaşmaları istenir.

2.           Öğrencilerden cevaplar alındıktan sonra öğrencilere Form–48 (Stres Durumlarında Kullanılacak Etkili Tepkiler) verilir ve öğrencilerden formda yer alan stres durumunda kullanılacak etkili tepkilerden hangilerini kullanıp kullanmadıkları sorulur ve tartışmaları istenir.

3.           Öğrencilerden formda yer alan stres durumlarında verilecek etkili tepkilerle kendi verdikleri tepkileri karşılaştırarak bir değerlendirme yapmaları istenir. Yapacakları değerlendirmede ana noktanın kendi tepkilerinin etkililiği olduğu vurgulanır.

4.           Farklı durumların insanlarda farklı tepkilere yol açtığı ve insanların kullandığı tepkilerin bazen etkili olabileceğini bazen de olamayacağı belirtilir.

5.           Etkinliğin sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir.

6.           Stres durumlarında kullandığı tepkileri etkililiği açısından değerlendirmenin hayatın her aşamasındaki önemi vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

 

Değerlendirme:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FORM–48

STRES DURUMLARINDA KULLANILACAK ETKİLİ TEPKİLER

 

—Strese karşı gösterdiğiniz duygusal tepkilerinizin yoğunluğunu azaltın.

—Stres tepkisi sizin kendinizi fiziksel ya da duygusal olarak tehlikede hissetmenizle başlar. Siz de stres uyandıran tehlike algısına yol açan durumları gözleyin.

—Herkesi memnun etmeye çalışan birisi olup olmadığınızı belirleyin.

—Genellikle olayları çok kritik ve acil olarak değerlendiren ve kendinizi her şeyin üstesinden gelmesi gereken birisi olarak görüp görmediğinizi belirleyin.

—Daha ılımlı bakış açıları geliştirin; stresi başa çıkabileceğiniz bir durum olarak görmeye çalışın.

—Aşırı duygularınızı hafifletmeye çalışın, durumuzu değerlendirin, olayların olumsuz yanlarına çaba harcamayın.

—Strese karşı gösterdiğiniz fiziksel tepkilerinizi makul hâle getirmeyi öğrenin.

—Fiziksel gücünüzü oluşturun.

 

—Duygusal gücünüzü ve enerji kaynaklarınızı muhafaza edin.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. SINIF 13. HAFTA

Etkinliğin Adı

BAŞA ÇIKIYORUM

Sınıf:

11.sınıf

Süre:

40 dakika.

Yeterlik Alanı:

Güvenli ve Sağlıklı Hayat

Kazanım:

Stresle başa çıkmada uygun yöntemler kullanır.(Kazanım Numarası 174)

Öğrenci Sayısı

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf Ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma Düzeni

Araç-Gereç:

Form–49 (Başa Çıkma Yöntemleri),

Form–50 (Sağlıklı Yaşam İçin Beslenme)

Form–51 (Zamanın Özellikleri Ve Zaman Kaybının Sebepleri)

Hazırlayan:

Şükran KILIÇ- Yıldırım ve Otrar (2003), MEB, g. (2004) ve Kulaksızoğlu  (2003) ’den yararlanılmıştır.    

 

*Bu etkinlik özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda bu etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak sınıf rehber öğretmeni tarafından farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir.

Süreç:

  1. Öğrencilerle bir önceki haftanın kısa bir özeti yapılır ve öğrencilere aşağıda verilen bilgiler aktarılır:

“Hayatımızdan stresi tamamen çıkarmak mümkün değildir. Bu nedenle amacımız, stresi yok etmek değil, onunla nasıl baş edebileceğimizi ve onu kendimize nasıl yardımcı hâle getirebileceğimizi öğrenmektir. Aşırı ya da olumsuz stresin aksine, olumlu stres insanın hayatına heyecan ve beklenti katar. Bütün iyiye gidişler, ilerlemeler makul düzeyde bir stres altında gerçekleşir. Son teslim tarihleri, yarışmalar, çekişmeler, hatta kızgınlıklarımız ve üzüntülerimiz bile hayatımıza bir derinlik ve zenginlik katar. Çok düşük stres, bizim sıkılmamıza neden olur ve bizi bunaltır veya hüzünlendirir. Diğer taraftan, aşırı stres elimizi ayağımızı dolaştırır. Yapmamız gereken, bizi motive edecek fakat baskı altına almayacak makul stres düzeyini bulmaktır. Ayrıca yaşadığımız aşırı stres durumlarına daha uyumlu bir yaklaşım ve stresle etkin bir şekilde başa çıkma yollarını öğrenmektir”.

  1. Öğrencilere stresle başa çıkmak için ne gibi yöntemler kullandıkları sorulur. Öğrencilerden cevaplar alınır ve bunlar tahtaya yazılır.

3.      Öğrencilere insanların stresle başa çıkmada çeşitli yöntemler kullandıkları, bu yöntemlerden bazılarının stresle başa çıkmada uygun olmadıkları ve yetersiz oldukları ifade edilir.  

4.      Öğrencilerle beraber stresle başa çıkmada uygun olan yöntemleri içeren Form–49 (Başa Çıkma Yöntemleri) tahtaya asılır ve incelenir. Formdaki solunum tekniği öğrencilerle beraber sınıfta uygulanabilir. (Bu teknikte gözlerini kapatmada sorun yaşayanın veya rahatsızlık hissedenin öğrencinin olup olmadığı sorulur, böyle bir sorunu olan öğrenci olduğu takdirde ona gözlerini kapatmak zorunda olmadığı söylenir).

5.      Öğrencilere stresle başa çıkmada birden çok etkenin olabileceği belirtilerek Form–50 (Sağlıklı Yaşam İçin Beslenme) ve Form–51 (Zamanın Özellikleri Ve Zaman Kaybının Sebepleri) verilir.

6.      Stresle başa çıkmada uygun yöntemler kullanmanın hayatı kolaylaştırabileceği, psikolojik ve fiziksel sağlığa önemli katkıları olacağı vurgulanarak etkinlik sonlandırılır.

*(Öğrencilerden bir sonraki etkinlik için Yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplamaları ve yararlandıkları kaynakları belirlemeleri ve sınıfa getirmeleri istenir. Siz de Yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplayarak sınıfa doküman getirebilirisiniz).

Değerlendirme:

 

 

 

FORM–49

BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

Gevşeme tekniklerini öğrenmelisiniz.

Zihinsel olarak yaşadığınız gerginlik bedeninize de yansır. Özellikle kaslarınız daha da gergin hale gelir.  Gece uyurken bile kaslar gerginliğini koruyabilir. Bu yüzden sabahları yorgun ve yeterince dinlenmemiş olarak uyanabilirsiniz. Oysa bu durum gevşemekle giderilebilir. O halde Gevşeme tekniklerini öğrenmelisiniz: 

Gevşeme tekniklerini öğrenerek stresin olumsuz etkilerini azaltabilirsiniz: Bu uygulamalar sayesinde solunumunuz düzelir, nabzınız yavaşlar, stresin yarattığı gerginlik giderilir.

 

Örnek gevşeme teknikleri

Derin solunum

Solunumun ritmik ve düzenli olması sinir sistemini sakinleştirir.

Gözlerinizi kapatın, burnunuzdan doğal bir şekilde ve kolayca nefes alın. Aldığınız nefesi karnınıza doğru itin, biraz içerde tutun. Nefesi aldığınız sürenin iki katı sürede verin. Omuz ve boyun kaslarınızı olabildiğince gevşetin.

Solunum egzersizlerini otobüs beklerken, asansörde vb. yerlerde de kolayca yapabilirisiniz.

 

Aktiviteler ve Beden Hareketleri

Yürüyüşe çıkarak, bisiklete binerek, yüzerek ve benzeri aktiviteler yaparak stresin etkilerinden fiziksel aktiviteyle kurtulabilir ve sakinleşebilirisiniz.

 

Bir Egzersiz örneği

Duvara sırtınızı dayayıp yerde oturun ve ayaklarınızı uzatın. Bir kuklacının ellerinizi ve başınızı iplerle kontrol ettiğini hayal edin. Kuklacının birden iplerin kontrolünü kaybettiğini,  ellerinizin ve başınızın serbest kaldığını düşünün. Bedeninizi rahat bırakın.

Rahat bir pozisyonda oturun ya da uzanın.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Gözlerinizi kapatın ve vücudunuzdaki çeşitli kas gruplarına odaklanın. Ellerinizdeki kasları gerin ve yumruklarınızı sıkın. Yumruğunuzu sıkı tutmak için ne kadar çaba harcadığınıza dikkat edin.

Sonra yumruğunuzu açın ve elinizin bütünüyle gevşemesine izin verin. Gerginlik ve gevşeme durumları arasındaki durumun farkını görün.

Bu yöntemi bedeninizdeki çeşitli kas grubu için tekrar edin.

Davranışlarınızın sonuçlarını tahmin edin.

Ne istediğinizi bilmemeniz ve bazen istemediğiniz davranışlarda bulunmanız size stresin kapılarını arayabilir.

Kendi davranışın sonuçlarını tahmin edebilen ve davranışlarını düzenleyebilen kişi, kendisini kontrol edebilir. Kişinin kendisini tanıması, stresi belirlemek ve başa çıkmak için yararlı bir yöntemdir.

Olumlu düşünün

Sürekli yaşadığınız olumsuz durumları düşünüyor, tekrar tekrar aynı olayı hatırlıyorsunuz. Ayrıca stres verici bir duruma girmek üzereyken o sırada yaşadığınız korku, kaygı, tedirginlik, kızgınlık gibi duygular üzerinde yoğunlaşabilirsiniz. Stres yaşadığınız durumlarda düşüncelerinizde aşağıda verilenlere benzer çarpıtmalar yapabilirsiniz.

Olumlu hayaller kurun.

Geçmişte yaşadığınız ve hatırlamaktan zevk aldığınız ya da gelecekte yaşamak istediğiniz olumlu şeyleri düşünmek stresinizi azaltacaktır.

Zihninizde kendinizi bulunmaktan zevk alacağınız bir yerde hayal edin. Bir deniz kenarında, ormanda, bir dağ evinde, sevdiğiniz bir insanın yanında . Ardından orayla ilgili tüm ayrıntıları gözünüzde canlandırın ve hissetmeye çalışın. Rüzgârın sesi, yaprakların hışırtısı denizin kokusu,  duyduğunuz bir müzik. Hayal ettiklerinizin hissetme kapasitesine sahip olduğunuzu unutmayın.

Paylaşın

Yaşadıklarınızı, hissettiklerinizi kimseyle konuşmuyorsunuz. Bu nedenle kendinizi yalnız hissediyorsunuz ve yaşadığınız olumsuzluklarla tek başına mücadele etmek zorunda kalıyorsunuz.

İletişim Kurun

Yaşadıklarınızın ve hissettiklerinizin sevdiğiniz insanlarla paylaşın. Onlardan destek alın. Okul rehber öğretmeninizden ve gerektiği takdirde daha farklı uzmanlardan yardım alın.

Beslenmenize önem verin.

Zamanınızı planlayın.

Kişisel ihtiyaçlarınıza ve yapmak istediklerinize zaman ayırın.  

Problem çözme yöntemlerini öğrenmeye çalışın.

 

*Öğrencilere “beslenmenin önemi ve zamanı planlama, kişisel ihtiyaçlarınıza ve yapmak istediklerinize zaman ayırma” ile aşağıdaki bilgilerden kısaca bahsedilebilir veya fotokopi ile çoğaltılabilir. Problem çözme yöntemleri ile ilgili olarak da 11. sınıf “Sorunlarım ve Çözümlerim” adlı 5.  ve 11. sınıf “Çözüm Merdiveni” adlı 6. etkinliklerle ilgili hatırlatma yapılır. 

Yıldırım ve Otrar (2003)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FORM- 50

SAĞLIKLI YAŞAM İÇİN BESLENME

 

Büyüme ve gelişmenin hızlı ve kapsamlı yaşandığı bir şekilde yaşandığı çağdasınız. Büyüme ve gelişmenizin normal olması için sağlıklı bir bedene ve iyi bir beslenmeye ihtiyaç duyacaksınız. Çünkü yeterli besin alamazsanız, büyümeniz duracaktır. Ayrıca, Ergenlik dönemindeki sağlıklı beslenme alışkanlığı ileriki yaşlardaki bazı hastalıkları önlemede ve kalıcı bir beslenme alışkanlığı kazandırmada önemli yer almaktadır Unutmayın; yeterli ve dengeli beslenmediğimiz zaman; kendinizi iyi hissetmeyeceksiniz, iyi görünmeyeceksiniz, güçlü, aktif ve hatta başarılı olamayacaksınız… Bu yüzden yeterli ve dengeli beslenmenin koşullarını konuşalım.  

 

Yeterli ve dengeli beslenme; vücudun ihtiyacı olan temel besin maddelerini yeterli ve dengeli olarak almak demektir. Temel besin maddeleri karbonhidratlar, yağlar, vitaminler ve minerallerdir. Proteinler, hayatı düzenleyici bileşiklerdir. Büyümeyi ve hücrenin onarımını sağlar. Et, süt, yumurta ve baklagiller, protein kaynağıdır. Karbonhidratlar, vücuda enerji sağlar, hem de dokuların bütünlüğünü korumasında önemli bir rol oynar.  Vitaminler, vücutta eksik olduklarında belirli hastalıklar ortaya çıkar çünkü bu gıdalar vücutta düzenleyici rol oynarlar. Bu yüzden hızlı büyümenin görüldüğü ergenlik yıllarında, vitaminlere gereksinim artar, özellikle D vitamini kemiklerin gelişimi için çok gereklidir. D vitamini, güneş ışığıyla karşılanırken meyve ve sebzelerde bol vitamin kaynağıdır. Mineraller, vücudumuzun %4’ünü meydana getirirler ve vücudun yapıtaşlarını oluşmasına yardım ederler. Büyüme çağında kalsiyum, fosfor ve demir gibi elementlere özellikle ihtiyaç vardır. Bunlar sütte bol miktarda verilir.

 

Beslenmede önemli olan sizin ihtiyacınız olan besin maddelerini alabilmenizdir. Gelişme döneminde kızlar 1800–2500 kaloriye erkekler ise 2500–3500 kaloriye ihtiyaç duyarlar. Elbette bu oranlar, ergenin fiziksel aktivite oranına, beslenmesine göre değişmektedir. Okula servisle gidip gelen, günün büyük kısmını bilgisayar veya televizyon basında geçiren, hiçbir şekilde fiziksel aktivitesi olmayan bir ergenin ihtiyacı olan kalori miktarı da ona göre azalmaktadır.. Bir günde almanız gereken besinler ve miktarlarına örnek verecek olursak;

Sütten 500 kalori, süt ve yoğurt grubundan 350–400 kalori, peynirden 30 kalori almalısınız, et ve balık grubundan 50 70 kalori, taze sebze ve meyvelerden 350 ya da 450 kalori gibi..Üç beyaz olarak adlandırılan şeker, yağ ve tuzu fazla içeren besinlerden sakınmalısınız.

 

Aksi halde beslenme bozuklukları ile karşılaşmanız mümkündür. Sürekli hazır gıdalarla beslenmek, beslenme bozukluklarına yol açar, Kolalı içecekler, hamburger, sandviç gibi ekmek arası hazır besinler tüketerek ve sürekli olarak ayaküstü yemek yiyerek vücudun temel besinlere olan ihtiyacını karşılanamaz. Ayrıca bu tür besinler, önceden hazırlandıkları ve bekledikleri için yağ, şeker ve tuz oranları yüksek, mineral ve vitamin oranları düşüktür.

 

Ergenlik döneminde kazanılan beslenme alışkanlıkları, yaşamınız boyunca sağlığınızı doğrudan etkileyecektir. Bu yüzden aç kalmayın, tatlı ve çikolata, kızartma, gofret gibi besinleri az tüketin. Okulda ayaküstü beslenirken, elma, portakal gibi meyveleri tercih etmelisiniz. Ayrıca, yiyecekler yavaşça, iyice çiğnenerek yenmelidir. Hızlı yemek, doyma duygusu oluşuncaya kadar, daha fazla yemeye neden olduğundan, kilo almaya yol açar.

 

Günün en önemli öğünü olan sabah kahvaltısı güne enerjik başlamak için önemlidir. Okula gecikme kaygısı nedeniyle genellikle ihmal edilir. Ama aç kaldığınızda kan şekerinizin düşer, bu yüzden de düşünme ve algılama gücünüz azalır ve başarınız düşebilir. Kahvaltı yapılmadığında vücut kendi depolarını kullanır ve sonuçta da; yorgunluk, baş ağrısı ve dikkat eksikliği oluşur. Bu yüzden kahvaltı yapmadan asla evden çıkmayın.

MEB, g. (2004)

 

 

 

 

 

 

FORM–51

ZAMANIN ÖZELLİKLERİ VE ZAMAN KAYBININ SEBEPLERİ

Zamanınızı iyi planlayın ve zamanla ilgili aşağıda verilen özellikleri unutmayın. Zaman;

Üretilemeyen,

İki defa kullanılmayan,

Durdurulamayan,

Uzatılamayan,

Geri Getirilemeyen,

Depolamayan,

Yetmeyen,

Onarılmayan,

Yerine Başka şey konulamayan,

Devredilemeyen,

Herkesin eşit olarak sahip olduğu,

Boşa harcanabilen,

Değerlendirilebilen,

Ziyan Edilebilen,

Planlanabilen,

Beklenebilen,

Ölçülebilen,

Hesaplanabilen “Bir Şeydir”

Zaman Kaybının Sebepleri

Plansız Çalışma

Öncelikleri Sıraya Koyma,

Not Almama,

TV,

Zamansız Ziyaretçiler,

Eksik Yapılan İşler,

Telefonlar,

Hatalı Dosyalama,

Sohbet,

Trafik Sıkışıklığı,

Çok Uyuma,

Erteleme,

Yapılacakları Unutma.

Kulaksızoğlu (2003)

11. SINIF– 14.ETKİNLİK

Etkinliğin Adı:

YÜKSEKÖĞRENİM PROGRAMLARI -1

Sınıf:

11.sınıf

Yeterlik Alanı:

Eğitsel ve Mesleki Gelişim

Kazanım:

Yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplar. (Kazanım Numarası 213 )

Öğrenci Sayısı:

Tüm Sınıf

Süre:

40 dakika

Ortam:

Sınıf ortamı

Sınıf Düzeni:

Oturma düzeni 

Araç-gereç:

En son ÖSS Başvuru Kılavuzu

Üniversitelerin tanıtım kitap ve CD’leri

Form–52 (Örnek Yükseköğretim Programları)

Hazırlayan:

K.Ayla SIRIKLI

Süreç:

1.      Öğrencilerden bir önceki etkinlik sonunda yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplamaları ve yararlandıkları kaynakları getirmeleri istenmişti. Onların ve sizin getirdiğiniz kaynaklar tek tek tanıtılır ve öğrencilerin değişerek incelemeleri istenir.

2.      Öğrencilere 10. sınıf “Mesleki Ve Akademik Programlar Neler?” adlı 13. etkinlikle ilgili hatırlatma yapılır ve öğrencilerin buradaki bilgileri kullanıp kullanmadıkları sorulur.

3.      Öğrencilerin yükseköğrenim programları ve koşulları hakkında bilgi toplarken hangi konuları merak ettikleri ve araştırdıkları sorulur. Verdikleri cevaplar tahtaya yazılır. Gerek duyulursa aşağıdaki listeden eklemeler yapılır:

Ø      Puan türü,

Ø      Yüzdelik dilimi,

Ø      Gerektirdiği bir özel yetenek var mı?

Ø      Hazırlık ve yabancı dil gerektiriyor mu?

Ø      Hangi yabancı dil?

Ø      Eğitimi kaç yıllık?

Ø      Yurt koşulları,

Ø      Burs koşulları,